Al vijftien jaar verdeelt filmmaakster DREE ANDREA (41) haar tijd over New York en Amsterdam. Eerder maakte ze de documentaires De Tunnel, over een groepje daklozen dat overleeft in een treintunnel onder Manhattan, en All Vistors Must be Announced, over de rol van New Yorkse portiers in het leven van hun chique residenten. Haar laatste documentaire, Mr. Right, over de speurtocht van singles naar een soulmate in New York, draait vanaf deze week in de Nederlandse filmtheaters.

“Het leek zo speels en avontuurlijk. En toen ik net naar New York kwam bestond die hele dating-scene in Nederland ook nog niet. Mensen zetten toen nog een advertentie in de Volkskrant en vertelden dat aan niemand. Hier werd dat schijnbaar heel creatief en dynamisch aangepakt met singles party’s en speed-dating. In eerste instantie trapte ik daar ook in, tot ik meer singles leerde kennen en me realiseerde dat het zo leuk helemaal niet was. Mr. Right is in die zin opnieuw een verhaal over verborgen eenzaamheid in New York geworden. Er zit een hoop verscholen pijn.”

“Het enige wat we nu nog niet hebben in Nederland zijn dating coaches. De vrouwen in mijn film maken er geen gebruik van, maar het is wel een echt vak. Zo’n coach komt in je klerenkast kijken om je te vertellen wat je aan moet en bereidt je voor op wat je wel en niet moet zeggen en doen tijdens je afspraak. Achteraf bel je zo iemand ook meteen op en vertel je hoe het gegaan is, waarop die coach keihard vertelt wat je verkeerd hebt gedaan of voor je ontcijfert wat je dating partner werkelijk bedoelt. Ik heb jarenlang lopen verdedigen dat het niet waar was dat Amerikaanse vriendschappen oppervlakkig zijn. Maar toch, ze zullen je niet snel de harde waarheid zeggen. Dating coaches zijn ervoor om heel confronterend dingen tegen je te zeggen, waar wij in Nederland gewoon onze vrienden voor hebben.”

“Ik ben hier in New York ooit een tijdje heel erg ziek geweest en in die crisistijd regelden mijn Amerikaanse vrienden alles voor me en maakten ze alle tijd vrij die nodig was. Maar toen het weer beter ging en ik dacht, god, ik heb hier echt vrienden, was het ook meteen weer helemaal over. Na 11 september zag ik hetzelfde gebeuren met mensen die hun huis uit moesten, of mensen die er meer overstuur van waren dan anderen. Al hun vrienden kwamen in actie, bleven slapen en waren zorgzaam. Tot het weer beter ging en iedereen weer op zichzelf was aangewezen.”

“Ik ben zelf bijna m’n hele leven alleen geweest. In Amsterdam deed ik gewoon mijn ding. Ik heb natuurlijk ook wel momenten gehad dat ik na een première of een verjaardag de sleutel in het slot van mijn voordeur stak en dacht, is dit nou alles? Ik was het klassieke voorbeeld van iemand die door het werk altijd onder de mannen was; met crewleden op filmsets en met editors achter de montagetafel. Maar dat waren altijd buddy’s. En als er dan eens per jaar eentje bijzat die ik leuk vond, dan was dat nooit wederzijds, dus dan had ik een stiekeme crush en die ging vanzelf wel weer over. Ik heb het nooit zo erg gevonden om dingen alleen te doen. Toen ik voor deze film met mijn research begon heb ik voor mezelf wel een aantal dates georganiseerd. Zonder succes overigens. Ik herinner me het eerste telefonische contact met een bankier met veel geld. Bleek toen ik hem in levende lijve ontmoette een opgepompte, kale veertiger in een muscle-shirt te zijn, die alleen maar wilde weten wat voor ondergoed ik aan had en bij welke lingeriezaak het vandaan kwam. Tijdens een lunch. Op een zondag. Gadverdamme.”

“Ik kan zelf altijd maar in een persoon tegelijk geïnteresseerd zijn. Dat kost al zoveel energie. Maar hier geldt: time is money. Twee tot drie dates per week is heel gewoon. En als je dan op een gegeven moment een paar keer met dezelfde persoon bent uit geweest, dan moet je het er met elkaar over hebben of je exclusively aan het daten bent. Maar dan nog, als je eenmaal exclusively date en je komt in de supermarkt een leuke kerel tegen waarmee het spontaan klikt, en de man vraagt of je single bent, dan zeg je natuurlijk ‘ja’. Want single zijn betekent alleen dat je nog geen ring aan je vinger hebt. Ik was al drie jaar met mijn huidige vriend toen ik hem op een feestje tegen iemand hoorde zeggen dat-ie single was. Toen dacht ik, pardon, werkt dat zó? Daar hebben we toen wel even een gesprek over gevoerd.”

“Mannen doen hun trouwring wel eens af, als ze naar een bar gaan. Omdat ze het toch wel leuk vinden, dat spel. Vrouwen doen hun ringen nooit meer af. Nee, die ring schiet voortdurend in het rond. De steen kan niet groot genoeg zijn. Ik had bij Mr. Right een camera-assistente die verloofd raakte en een ring kreeg met een enorme steen. En een paar maanden later was-ie opeens nog een stuk groter, want haar verloofde vond het toch wat weinig diamant voor hun verloving. De ring ging van vierduizend naar achttienduizend dollar en toen voelde zij toch ook dat hun relatie een grotere waarde had gekregen. En dat waren hele normale mensen. De hysterie ook die uitbrak toen ze voor het eerst met die ring op de set kwam. Iedereen zag dat meteen, behalve ik. Mensen kijken hier continu naar elkaars handen.”

“De vrouwen die ik wilde portretteren moesten een volledig leven hebben en niet van die karikaturen zijn die overal achteraan rennen; mensen die het Sex-in-the-City-verhaaltje lopen na te spelen, want dat zijn er een heleboel. Laurie Graff, een van de singles in mijn film, heeft vriendinnen, een succesvol boek op haar naam en een carrière in de film achter de rug, en eigenlijk is er helemaal niks mis met haar. Maar het wachten is toch op de aanvang van die andere helft van haar leven, tezamen met een man. Dat vind ik toch iets triests hebben. Mensen maken het zich hier vaak zo moeilijk om iemand te vinden. En als die persoon er dan niet komt is het leven incompleet en mislukt.”

In Dree Andrea’s appartement in Manhattan staan hele muren vol met keramiek van haar hand. En terwijl haar laatste documentaire in Nederland in première gaat, studeert ze zelf af als chef-kok aan het New Yorkse Natural Gourmet Institute for Health and Culinary Arts.

“Het maken van deze laatste film heeft zoveel energie gekost en zo lang geduurd, dat ik besloten heb om het film maken los te laten. Ik ben niet goed in het netwerken, in die hele politiek van een film tot stand brengen. New York en hoe de mensen hier sociaal overleven boeit me mateloos, maar met een voor Nederland heel redelijk budget is het in een dure stad als New York nog steeds heel moeilijk om op een goeie manier een film te maken. Ik kan het simpelweg niet meer aan mezelf verkopen om dit nog twintig jaar te doen. Er is de afgelopen jaren ook zo verschrikkelijk veel gebeurt met reality TV. Voor veel mensen bestaat er geen verschil meer met een documentaire. De wisselwerking tussen een gedreven documentairemaker en de mensen in de film, dat heb ik altijd een hele mooie ervaring gevonden. Nu is het vooral: wat sleep ik hier uit?”

“Keramiek is veel kleiner. Als ik keramiek wil maken kan ik gewoon mijn gang gaan. Ik weet nog dat ik me er net in stortte en mensen in Nederland reageerde op een toon van ‘oh wat zonde, je bent toch een filmmaker?’ Terwijl hier gereageerd wordt met ‘Oh wat leuk, laat zien!’ Als je opzoek bent naar iets nieuws is New York een hele fijne plek om te blijven zoeken. Er is zo’n enorme energie, op iedere hoek van de straat duikt weer een nieuwe optimist op die bedacht heeft dat hij hi
er eens in gaat handelen. En binnenkort ben ik chef-kok. Ik wil met groepen ouders en kinderen in Brooklyn en de Bronx evenementen organiseren waarbij ik ze gezond leer eten en koken.”

“Op een bepaalde manier ben ik ook nog steeds zestien. Ik denk altijd dat het ergens anders weer veel beter is, maar in een professionele keuken, met alle ego’s en stress, wordt het waarschijnlijk weer net als op een filmset. Overal is verborgen politiek, overal zijn wisselende belangen. Simplistisch in de zandbak spelen, wat ik graag mijn hele leven had gedaan, dat kan gewoon niet meer.”