Ik bestel een pond Frans Italiaanse espressobonen, gemalen voor een potje op het fornuis, als de vrouw met het yogamatje onder haar oksel naast me komt staan.

Ze is een typisch New Yorkse verschijning; een schichtig, frêle mens van middelbare leeftijd, met een dwingende blik, nauwkeurig maar quasi-nonchalant gestileerd haar, en eclectische kledij. “Excuse me!” roept ze met een afgeknepen stemmetje, “Excuse me!” Ze is nog niet aan de beurt, maar denkt daar zelf blijkbaar anders over.

Een van de jongens achter de tonnen met koffiebonen draait zich vragend naar haar om. “Ma’am?”
“Welke van deze koffiebonen heeft de laagste zuurgraad?”
Terwijl ze naar het assortiment voor zich wijst, zwaait ze met haar yogamatje ongemerkt een zak pretzels van een rek achter zich. De zak ploft pal achter haar neer op de grond. Ze doet een stapje achterwaarts en zakt met haar hiel in de krakende pretzels. Terwijl de jongen haar voorlicht schiet haar blik even omlaag. Ze ziet de zak pretzels liggen en plaats haar voet nog iets verder naar achter. Ze trapt midden op de zak. Ik hoor hoe de pretzels onder haar voet verpulveren.
“Sorry-” begin ik, maar ze piekert er niet over mij enige aandacht te schenken. Ongeduldig schudt ze haar hoofd, “No, no, no! Ik vraag niet welke koffie het mildst is, jongeman, maar welke koffie de laagste zúúrgraad heeft!”
Na overleg met een collega concludeert de Zabar’s koffieverkoper dat de Kona Style koffiebonen uit Hawaï de beste optie zijn.
Even staart ze hem wantrouwend aan. “Fine,” verzucht ze dan, “Doe me daar maar een half pond van.”
De jongen pakt de metalen schep met Kona Style koffiebonen uit de ton en kiepert de bonen beetje bij beetje over in een papieren zak. Terwijl hij de zak afweegt priemt de yogadame met haar wijsvinger naar zijn hand met schep. “Young man,” stelt ze streng, “Zie je die gaten in je latex handschoen?”
De jongeman laat de schep met een zachte plof in de ton met koffiebonen vallen en kijkt naar zijn hand. Twee van zijn nagels zijn door de vingertoppen van de latex handschoen heen gescheurd.
“That is disgusting!” stelt ze vol walging.
“I’m very sorry, ma’am,” zegt de jongen.
“You better! Because this is unacceptable!”
De jongen kijkt haar met vlakke ogen aan. Hij zal haar ongetwijfeld het liefst een mep verkopen, maar hij gedraagt zich voorbeeldig. “Ik zal meteen nieuwe handschoenen aantrekken, mevrouw.”
“I really, really take offense to this,” stamelt ze geshockeerd.
“Again, I’m terribly sorry, ma’am.”
Zijn collega overhandigt me mijn gemalen Frans Italiaanse bonen. Met ingehouden adem stap ik verder.

Vijf minuten later sta ik bij de kassa, als de yogadame achter me verschijnt. Ze moet zichzelf verschrikkelijk hebben op staan jutten, want ze ziet lijkbleek en haar mond trilt van woede. “Excuse me sir,” roept ze met licht overslaande stem naar een meneer met een Zabar’s badge op zijn borst. “Uw personeel werkt onhygiënisch en gedraagt zich volkomen onverantwoord. Bij de koffiebonen staat een latino joch wiens nagels door zijn handschoenen heen steken. Ik bedoel maar, deze bonen…” Ze houdt de zak met gemalen koffiebonen vol afgrijzen naar de man omhoog, die begrijpend knikt. “Ik-ik-ik… Ik wil ze niet eens meer hebben, zo misselijk ben ik geworden van dat onsmakelijke tafereel.” Ze duwt hem de bonen toe. “En eerlijk gezegd, ik wil helemaal niets meer van uw winkel.” Demonstratief zet ze haar boodschappenmandje met winkelwaar naast zich neer op de grond. It’s unacceptable!” De verontschuldigende winkelmanager negerend draait ze zich naar me om.“Excuse me!” zegt ze tegen me, aangevend dat ze er langs wil.
Ik neem een besluit en schud mijn hoofd. “Weet u wat?” vraag ik haar minstens zo beslist.
Ze kijkt me niet begrijpend aan.
“U bent de meest verschrikkelijke persoon die ik in weken ben tegengekomen. En u moet er maar eens mee ophouden om uw zurigheid bot te vieren op wildvreemden. Vecht het maar uit met de mensen die u zo hebben gemaakt.”
Haar ogen staan wijd van verbijstering.
De caissière overhandigt me mijn bonnetje en mijn boodschappen.
Ik draai me om en loop de zaak uit. Zonnig Broadway betredend slaak ik een zucht van verlichting.
Dit wordt een topdag.

De bleke man bij wie ik me meld heeft gouden stiksels en kwastjes op zijn kostuum. Hij zegt niets, maar trekt zijn dunne wenkbrauwen vragend omhoog.

Ik noem haar naam en hoor een diepe ademteug door zijn neus naar binnen schieten. Dan neemt hij de hoorn ter hand en belt mevrouw op. Als ze geen gehoor geeft slikt hij even. “Ik probeer het over een minuutje nog eens,” stelt hij.
Ik knik en drentel wat.
Een paar seconden later neemt hij de hoorn alweer op en draait opnieuw haar nummer. Afwachtend staren zijn ogen over mijn schouder de marmeren hal in. Na een halve minuut hangt hij hoofdschuddend op. “Om hoe laat was uw afspraak?” vraagt hij.
“Nu, om half elf.”
Hij tuit zijn mond, ietwat gespannen.
“Weet u wat,” zeg ik, “Ik woon hier niet zo ver vandaan. Ik bel haar zo meteen thuis wel even op.”
De portier schudt beslist zijn hoofd. “O nee, geen sprake van! Ze zou het me nooit vergeven als ik u liet gaan. Ze is tijdens mijn pauze waarschijnlijk even iets gaan halen. Die is zo terug, dat weet ik zeker. Gaat u alstublieft even zitten.”

Vijftien minuten later komt ze met een kartonnen koffiebeker de lobby ingelopen: een bejaarde vrouw op Zweedse klompjes. Ze neemt me keurend op en schudt met zichtbare achterdocht mijn hand.
Als ik met haar meeloop naar de lift draait ze zich beslist om. “Oh no, are you kidding! Mijn appartement is een puinhoop! Ik neem u mee naar het restaurant hier om de hoek.” Ze stapt de lift in en slaat een paar keer ongeduldig op een knop. “Ik moet alleen even mijn haar fatsoeneren.” En nog net voor de lift weer helemaal dichtschuift: “Please, have a seat!”
Ik ga zitten en wacht.
De portier mijdt mijn blik zorgvuldig.

In het restaurant walst ze de hostess voorbij en neemt plaats aan een grote tafel bij het raam.
Een ober komt aangesneld en vraagt hoe we ons vandaag voelen.
Ze luistert niet en roept: “Hoe weet ik dat nou, ik zit hier net!” Sissend gebaart ze dat hij moet vertrekken. Ze zet een bril op en bestudeert het menu. “Het tocht hier altijd, maar het eten is betaalbaar,” mompelt ze.

Ik wil over de documentaire praten, maar eerst wil ze weten of ik getrouwd ben; of ik een green card heb; of ik er van kan leven, van die documentaires; of mijn ouders nog leven en of ik iets begrijp van moderne kunst.
Antwoord geven hoeft niet echt, want ze vertelt over haar eigen huwelijk dat een fiasco is; haar man die een rat is en een dronkaard; zijn familie die haar altijd heeft verafschuwd; haar eigen kinderen die ze al 15 jaar niet heeft gesproken; de kunstwereld die alleen nog geïnteresseerd lijkt in hypes en niets van haar moet hebben; niemand die nog iets van haar moet hebben, eigenlijk. Ook die drie filmmakers niet waarmee ze eerder samenwerkte.

Dan wordt het eten geserveerd. Ze werkt de pannenkoeken met bosvruchten naar binnen alsof haar leven ervan afhangt. Met een volle mond moppert ze dat het te zuur is.
Ik bekijk haar roze gestifte lippen. Aan haar beide mondhoeken hangt wat bosvruchtenprut. En net als ik me realiseer dat dit het meest vreselijke wezen is dat ik in jaren heb ontmoet legt ze demonstratief haar bestek neer.
“Zo,” zegt ze, “Let’s get to business.”

“Dus ik vertel dat verhaal over haar sterfbed, werp een diepzinnige blik over je rechter schouder en sta dan rustig maar vastberaden op en loop links van de camera weg?”

“Precies.”

Terwijl Anna op het bankje in Riverside Park haar lippenstift checkt, blaas ik een laatste stofje uit de lens. Ik kijk door de viewfinder en zie hoe ze rilt van de kou. Dan beweegt er een grote donkere vlek voor de lens. “Am I on TV now?” Ik kijk op. Voor me staat een mevrouw met in haar ene hand een plastic zak met oud brood en aan haar andere hand een schnautzer in een roze Burberry jasje.

Ik schud beslist mijn hoofd.

“Oh.” Ze staart beteuterd de lens in. “But will I be later?”

“De camera draait niet.”

“Well then let’s get it rolling!” roept ze ongeduldig.

“Ma’am, het is koud en we moeten nog één shot. Die dame daar vriest bijna met haar kont aan het bankje.”

Haar ogen sperren van ontzetting wijd open en haar mond trekt even in een strakke streep. “Watch your mouth, young man!” bijt ze me toe en onmiddellijk begint haar hond naar me te grommen. Ik zie een rijtje vileine scherpe tandjes. Het hele hondenlijfje trilt.

Ze tilt het beest op. “Come on! Just a little shot of me and Dolores.”

Achter haar komt Anna overeind. “Just do it,” fluistert ze en ze speelt een mimestukje waarin ze de vrouw koelbloedig de nek omdraait.

“Okay.” Ik buig me achter mijn camera. “Rolling. Three… two… one…. And action!”

Met Dolores rusteloos spartelend in haar nek begint ze spontaan te schateren. “Dolores is een prima donna,” vertelt ze blozend, “Which makes us a perfect match. Aren’t we, sweetie pie?” De hond begint haar oor uit te likken en de vrouw jodelt van genot.

Ik kan het niet langer aanzien. “Cut!” roep ik en bedank haar allerhartelijkst.

“Will my Dolores be on TV now?” probeert ze nog een keer.

“Of course not,” zeg ik vriendelijk doch beslist.

“Well, thank you anyway.” Ze zet de schnautzer weer op de grond en geeft me een ferme hand. “You’re very talented, I can tell. And I even see some qualities in the young lady over there.” Dolores begint weer te grommen. “Hush, baby! Let’s see if we can catch a duck.”

Zonder nog op of om te kijken lopen ze samen naar de oever van de rivier.